Boşanmada Mal Rejimi ve Paylaşım

Hangi mal rejimi uygulanıyor?

Boşanmada malvarlığı değerlendirmesi, eşler arasında hangi rejimin hangi dönem için geçerli olduğunun belirlenmesiyle başlar. Evlilik tarihi, varsa mal rejimi sözleşmesi ve rejimin sona erme bilgileri önemlidir. Yalnız malın evlilik sırasında alınmış olması bütün soruları yanıtlamaz.

Aile hukuku kapsamında boşanma ile mal rejiminin tasfiyesi ayrı talepler içerebilir. Boşanma kararının bütün malları kendiliğinden paylaştırdığı varsayılmaz.

Edinilmiş mal ile kişisel mal

Kanun edinilmiş mallar ile kişisel malları ayırır. Çalışma karşılığı edinimler, malın hangi kaynakla alındığı ve kişisel malın yerine geçen değer gibi unsurlar değerlendirilir. Miras veya karşılıksız kazanım ile çalışma geliri aynı nitelikte değildir.

Bir malın kişisel olması, o maldan elde edilen gelirin her durumda aynı şekilde değerlendirileceği anlamına gelmez. Mal rejimi sözleşmesi ve kanuni ayrımlar birlikte okunmalıdır. Tapunun kimin adına olduğu tek başına tasfiye hesabını belirlemez.

Edinilmiş mallara katılma rejiminde miras yoluyla edinilen mal TMK m. 220’ye göre kişisel maldır; kişisel malın geliri ise m. 219’da edinilmiş mallar arasında sayılır. Eşler m. 221 kapsamında mal rejimi sözleşmesiyle kişisel mal gelirlerini bu kapsamın dışında tutabilir. Bu yüzden malın kendisiyle kira gibi gelirleri aynı kalem olarak değerlendirilmez.

Her malın yarısı değil, hukuki tasfiye hesabı

Edinilmiş mallara katılmada artık değer ve katılma alacağı gibi kavramlar kullanılır. Borçlar, denkleştirme ve koşulları varsa eklenecek değerler hesabı etkileyebilir. Bu nedenle her malın fiziksel olarak ikiye bölüneceği veya bütün varlıkların yarısının otomatik devredileceği söylenemez.

Taşınmaz kayıtları, banka ve kredi belgeleri malın niteliğini ve hareketlerini açıklamaya yardımcı olur. Varsayım yerine edinim ve ödeme zincirinin görülebilmesi önem taşır.

İncelemeye nasıl hazırlanılır?

Mal rejimi sözleşmesi, evlilik ve dava bilgileri, edinim/ödeme kayıtları ve mevcut kararlar birlikte hazırlanabilir. Her mal için tarih, kaynak ve borç bilgisi ayrı gösterildiğinde tasfiye soruları daha açık hâle gelir.

Talebin usulü ve süre değerlendirmesi dosyadaki tarihler ve hukuki sebep üzerinden yapılır. Eldeki kayıtlardan görülmeyen bir malvarlığı veya kesin alacak tutarı varsayılmaz. Önceden imzalanmış protokol varsa kapsamı ayrıca incelenmelidir.

Katılma alacağı ve süre hesabı

Boşanmaya bağlı mal rejimi tasfiyesi ayrı bir talep olarak ele alınır. Boşanma sürerken açılan tasfiye davasında boşanmanın sonucu bekletici mesele yapılır; tasfiyeye karar verilebilmesi için boşanma kararının kesinleşmesi gerekir. TMK m.225’te mal rejiminin boşanma davası tarihinden geçerli olmak üzere sona ermesi, zamanaşımının da mutlaka o gün başladığı anlamına gelmez.

Katılma alacağı bakımından Yargıtay uygulaması, TBK m.146’daki on yıllık zamanaşımını ve boşanma kararının kesinleşmesini esas alır; evlilik devam ederken eşler arasındaki alacaklarda zamanaşımının işlememesi de gözetilir. Bu süre bütün boşanma kaynaklı taleplere uygulanmaz. Alacağın niteliği, kesinleşme tarihi, kesilme veya durma sebepleri ve protokol hükümleri görülmeden son dava günü hesaplanmamalıdır.