Neden tek bir tazminat formülü yoktur?
Araç zararının, geçici kazanç kaybının ve ölüm nedeniyle destek kaybının hesabı aynı girdilerle yapılmaz. Önce zarar kalemi belirlenir; sonra o kalemin ekonomik ve hukuki dayanakları incelenir. Aynı yaşta veya benzer kazada zarar görmüş iki kişi için aynı sonuç beklenemez.
Tazminat değerlendirmesi yalnız bir hesap işlemi değildir. Zarardan kimin sorumlu olduğu ve hangi talebin hangi teminatla ilişkili olduğu hesabın kullanılacağı çerçeveyi belirler.
Rapor hangi verilere dayanıyor?
Gelir, dönem, sağlık değerlendirmesi ve destek ilişkisi gibi bilgiler raporda izlenebilir olmalıdır. Kullanılan verinin hangi belgeden alındığı ve hangi dönem için uygulandığı açıklanır. Belgeyle rapor arasında fark varsa itiraz bu fark üzerinden kurulabilir.
| Girdi | Kontrol sorusu |
|---|---|
| Gelir | Hangi kayıt ve döneme dayanıyor? |
| Süre | Geçici kayıp, kalıcı etki veya destek dönemi mi? |
| Sağlık raporu | Raporun amacı ve kazayla bağlantısı açıklanmış mı? |
| Önceki ödeme | Hangi zarar kalemi için ve hangi tarihte yapılmış? |
| Sorumluluk | Kusur ve teminatın hesaba etkisi gerekçelendirilmiş mi? |
Geçici kayıp, kalıcı etki ve destek
İş göremezlikte iyileşme dönemindeki kazanç kaybıyla devam eden etkinin ekonomik sonucu ayrılır. Sağlık raporundaki her oran doğrudan aynı hesap sonucunu vermez. Raporun niteliği ve olay tarihine uygun değerlendirme önemlidir.
Ölüm hâlinde destek ilişkisi, destek payları ve süreleri ayrıca açıklanmalıdır. Miras payını doğrudan destek payı gibi kullanmak doğru bir başlangıç değildir. Manevi tazminat da bu matematik hesabının otomatik bir yüzdesi değildir.
Sonuca değil gerekçeye bakmak
Bir raporu değerlendirirken yalnız çıkan tutara itiraz etmek yerine hangi veri veya yöntemin sorunlu olduğu belirtilir. Eksik gelir kaydı, farklı dönem veya açıklanmayan ödeme indirimi birbirinden farklı incelemeler gerektirir.
Kusur ve zararın artmasına etki ayrıca değerlendirilir. Çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatları için 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren TBK m.55 değişikliği, yalnız yürürlükten sonra meydana gelen haksız fiil veya zarar doğuran olaylara uygulanır. Bu kapsamdaki kazancın bilindiği ve bilinmediği dönemler için faiz başlangıcı farklıdır; tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme ise ödeme tarihindeki tazminata oranlanarak mahsup edilir. Önceki olaylara yeni hüküm otomatik uygulanmaz. Talebin yöneltildiği kişi, sigortacının temerrüdü ve ödeme kayıtları dosya incelemesinde ayrıca değerlendirilir.
Kaynaklar ve mevzuat
Genel bilgilendirme, somut olayın hukuki değerlendirmesinin yerini tutmaz.
