Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma
Fazla çalışma, İş Kanunundaki koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmayı; fazla sürelerle çalışma ise sözleşmeyle 45 saatin altında belirlenen sürenin aşılmasıyla 45 saate kadar olan kısmı ifade eder. Yönetmelik bu iki kavramı ve ücret farkını ayrı düzenler.
Çalışma düzeni, denkleştirme veya özel kurallar varsa değerlendirmeye katılır. İşyerinde bulunulan bütün sürelerin çalışma sayıldığı varsayılmaz; ara dinlenmelerin ve fiilî çalışmanın ayrılması gerekir. İş ilişkisine uygulanacak kurallar önce belirlenmelidir.
Saat ücreti ve çalışma miktarı
Yönetmelik, fazla çalışmanın saat ücretini normal saat ücretinin yüzde elli; fazla sürelerle çalışmayı yüzde yirmi beş artırılması üzerinden düzenler. Bunun uygulanması için normal ücretin ve ilgili çalışma saatlerinin doğru belirlenmesi gerekir.
Bir günlük toplam süre veya tek ayın ücreti bütün çalışma dönemine aynen uygulanmamalıdır. Ücret değişiklikleri, ödeme yapılan aylar ve çalışma düzeninin değiştiği dönemler ayrı gösterilir. Serbest zaman kullanımı iddiası varsa bunun koşulları ve kayıtları da incelenir.
| Bileşen | İncelenecek bilgi |
|---|---|
| Çalışma miktarı | Haftalık düzen, ara dinlenme ve fiilî çalışma kayıtları |
| Ücret | İlgili dönemin normal saat ücreti ve uygulanacak artış |
| Karşılanan kısım | Ödeme veya koşullarına uygun serbest zaman kayıtları |
Bordro ve diğer kayıtları birlikte okumak
Puantaj, giriş-çıkış kayıtları, yazışmalar, bordro ve banka ödemeleri çalışmanın ve karşılığının değerlendirilmesine yardımcı olur. Belgelerin aynı dönemleri kapsayıp kapsamadığı kontrol edilmelidir.
Bordronun imzalı olması, içeriği ve ödeme kayıtlarıyla uyumu; tanık veya başka delillerin hangi olguyu gösterdiği ayrı incelenir. Her bordro için tek bir ispat sonucu ilan edilmez. Fazla çalışma onayının alınmasına ilişkin yükümlülük de fiilen yapılmış çalışmanın ücret değerlendirmesinden ayrı ele alınır.
Talep dönemlerini ayırmak
Talep edilen dönemler ve karşılandığı ileri sürülen ödemeler ayrı listelenebilir. Kıdem tazminatı gibi fesihle bağlantılı bir kalemle fazla çalışma aynı başlangıç ve aynı hesap mantığına bağlanmaz.
Dava öncesinde uygulanabilir arabuluculuk koşulları, alacağın niteliği ve süre değerlendirmesi incelenir. Dosya görülmeden yalnız çalışma süresinden kesin alacak tutarı çıkarılmaz.
Kaynaklar ve mevzuat
Genel bilgilendirme, somut olayın hukuki değerlendirmesinin yerini tutmaz.